ธรรมสุตตะ

วิธีเจริญเทวตานุสสติ  การระลึกถึงคุณธรรมที่ทำให้บุคคลไปเกิดเป็นเทวดา เช่น ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา [๑๖๒] ก็แหละ โยคีบุคคลผู้มีความประสงค์เพื่อจะเจริญ เทวตานุสสติกัมมัฏฐาน พึงเป็นผู้ประกอบด้วยคุณทั้งหลายมีศรัทธาเป็นต้น อันสำเร็จมาด้วยอำนาจแห่ง อริยมรรค แต่นั้นพึงไปในที่ลับ หลีกเร้นอยู่ ณ เสนาสนะอันสมควร พึงระลึกอยู่ เนือง ๆ ถึงคุณทั้งหลายมีศรัทธาเป็นต้นของตน โดยตั้งเทวดาทั้งหลายไว้ในฐานะ เป็นพยานอย่างนี้ว่า เทวดาชั้นจาตุมมหาราชิกา มีอยู่จริง เทวดา ชั้นดาวดึงส์ มีอยู่จริง เทวดาชั้นยามา มีอยู่จริง เทวดา ชั้นดุสิต มีอยู่จริง เทวดาชั้นนิมมานรดี มีอยู่จริง เทวดา ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี มีอยู่จริง เทวดาชั้นพรหมกายิกา มีอยู่จริง เทวดาชั้นสูงขึ้นไปกว่านั้นก็มีอยู่จริง เทวดาเหล่านั้น ประกอบด้วยศรัทธาชนิดใด ครั้น จุติจากโลกนี้แล้วจึงไปบังเกิดในภพนั้น ๆ ศรัทธาชนิดนั้น แม้ในเราก็มี เทวดาเหล่านั้นประกอบด้วยศีลชนิดใด ประกอบ ด้วย สุตะ การสดับรับฟัง, การศึกษาเล่าเรียน, ความรู้ ชนิดใด ประกอบด้วย จาคะ การสละให้ ปันสิ่งของ และการสละละกิเลสความตระหนี่ ชนิดใด ประกอบ ด้วยปัญญาชนิดใด ครั้นจุติจากโ...

วิธีเจริญ จาคานุสสติกัมมัฏฐาน อารมณ์กรรมฐานที่กำหนดระลึกถึงการสละและการบริจาคทานของตน (๑๖๐) ก็แหละ อันโยคีบุคคลผู้มีความประสงค์เพื่อจะเจริญ จาคานุสสติกัมมัฏฐาน อารมณ์กรรมฐานที่กำหนดระลึกถึงการสละและการบริจาคทานของตน พึงเป็นผู้น้อมใจไปในการบริจาคเป็นปกติ มีทานและการแบ่งปันดำเนินไปอยู่เป็นประจำ แหละหรือเมื่อจะเริ่ม ภาวนา การทำให้มีขึ้นทำให้เจริญขึ้น, การอบรมจิตใจและการเจริญปัญญา พึงทำการ สมาทาน การถือเอาเป็นข้อปฏิบัติ, การน้อมนำธรรมไปปฏิบัติ ไว้ว่า บัดนี้ นับจำเดิมแต่นี้ ครั้น ปฏิคาหก ผู้รับของทำบุญหรือรับทาน มีอยู่ยังมิได้ให้ทานแม้อย่างน้อยเพียงคำข้าวคำหนึ่งแล้ว เราจักไม่ยอมบริโภค ครั้นแล้วพึงให้ทานตาม สัตติ กำลัง, ความสามารถ ตามกำลังใน ปฏิคาหก ผู้รับของทำบุญหรือรับทาน ผู้ประเสริฐโดยคุณทั้งหลายในวันนั้น ถือเอานิมิตในทานนั้นแล้วไปในที่ลับ หลีกเร้น การปลีกตัวไปอยู่ในที่สงบสงัดเพื่อเจริญสมาธิภาวนา อยู่ ณ เสนาสนะ ที่อยู่อาศัย ที่นอน และที่นั่งสำหรับภิกษุสงฆ์ อันสมควร พึงระลึกเนือง ๆ ถึงการบริจาคของตน ด้วยสา มาร ผู้ขัดขวางความดี เครื่องเหนี่ยวรั้งจิตใจให้ตกอยู่ในอำนาจกิเลสและวัฏ...

วิธีเจริญ สีลานุสสติ กัมมัฏฐาน (๑๕๘) ก็แหละ อันโยคีบุคคลผู้มีความประสงค์เพื่อจะเจริญ สีลานุสสติ การตามระลึกถึงคุณความบริสุทธิ์แห่งศีลของตนเป็นอารมณ์กรรมฐาน กัมมัฏฐาน ไปในที่ลับ หลีกเร้น การปลีกตัวไปอยู่ในที่สงบสงัดเพื่อเจริญสมาธิภาวนา อยู่ ณ เสนาสนะ ที่อยู่อาศัย ที่นอน และที่นั่งสำหรับภิกษุสงฆ์ อันสมควร พึงระลึกเนือง ๆ ถึงศีลทั้งหลายของตน ด้วยสา มาร ถแห่งคุณมีความเป็นศีลไม่ขาดเป็นต้น อย่างนี้ : โอหนอ ! ศีลทั้งหลายของเรา อขณฺฑานิ เป็นศีลไม่ขาด อจุฉิททานิ เป็นศีลไม่ทะลุ อสพลานิ เป็นศีลไม่ด่าง อกมฺมาสานิ เป็นศีลไม่พร้อย ภุชิสฺสานิ เป็นศีลที่เป็นไทย วิญฺญูปปสตฺถานิ เป็นศีลอันผู้รู้สรรเสริญ อปรามฏฺฐานิ เป็นศีลอันตัณหาและทิฏฐิไม่แตะต้อง สมาธิส่วตฺตนิกานิ เป็นศีลที่ยังสมาธิให้บังเกิดได้ แหละศีลเหล่านั้น คฤหัสถ์พึงระลึกถึงศีลทั้งหลายของคฤหัสถ์ บรรพชิตพึงระลึกถึงศีลทั้งหลายของบรรพชิต อธิบายคุณลักษณะของศีล ๘ อย่าง ศีลทั้งหลายจะเป็นศีลของคฤหัสถ์หรือศีลของบรรพชิตก็ตาม ศีลเหล่าใดในเบื้องต้นหรือเบื้องปลาย แม้ สิกขา...