ธรรมสุตตะ

  คัมภีร์ปฏิสัมภิทามรรค เป็นคัมภีร์ลำดับที่ ๑๒ ในหมวด ขุททกนิกาย ของพระสุตตันตปิฎก (พระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๑) เป็นผลงานที่อรรถกถาจารย์ระบุว่ารวบรวมและรจนาโดย พระสารีบุตร ☊ อัครสาวกเบื้องขวาผู้เลิศในทางปัญญา คัมภีร์นี้มีลักษณะพิเศษคือแม้จะจัดอยู่ในพระสูตร แต่รูปแบบการนำเสนอและการวิเคราะห์ธรรมนั้นใช้ระเบียบวิธีที่ละเอียดลึกซึ้งในลักษณะเดียวกับพระอภิธรรม จึงนับเป็นคัมภีร์รอยต่อสำคัญที่เชื่อมโยงภาคปฏิบัติ (พระสูตร) เข้ากับภาคทฤษฎีวิเคราะห์เชิงลึก( พระอภิธรรม ) โครงสร้างและเนื้อหาหลักของปฏิสัมภิทมรรค เนื้อหาในคัมภีร์ถูกจัดแบ่งออกเป็น ๓ วรรค (หมวดใหญ่) แต่ละวรรคประกอบด้วย ๑๐ กถา (หมวดย่อย) รวมทั้งสิ้น ๓๐ กถา ซึ่งครอบคลุมหลักธรรมตั้งแต่ขั้นพื้นฐานไปจนถึงขั้นโลกุตตรธรรม ดังนี้ ๑. มหาวรรค ว่าด้วยความรู้ทางปัญญาที่สำคัญ ประกอบด้วย ญาณกถา (อธิบายปัญญาญาณ ๗๓ ประการ), ทิฏฐิกถา (ความเห็นผิดรูปแบบต่างๆ), อานาปานสติกถา (การทำสมาธิด้วยลมหายใจอย่างละเอียด), อินทริยกถา, วิโมกขกถา, คติกถา, กัมมกถา, วิปัลลาสกถา, มัคคกถา และมัณฑเปยยกถา ๒. ยุคนัทธวรรค ว่าด้วยการปฏิบัติธรรมที่สอดคล้องกันเป็นคู่ ประกอบ...

  ปฏิสัมภิทามรรค แปลว่า “ ทางแห่งความแตกฉาน ” หรือ แนวทางปฏิบัติเพื่อบรรลุถึงอริยมรรค เป็นคัมภีร์ที่เชื่อกันว่าพระสารีบุตรเถระ พระอัครสาวกเบื้องขวา ผู้เป็นเลิศทางปัญญา ท่านได้รจนาโดยนำหลักธรรมสำคัญๆ มาอธิบายขยายความในเชิงวิเคราะห์อย่างละเอียดลึกซึ้ง ซึ่งมีลักษณะควบกันระหว่างพระสูตรและพระอภิธรรม ความหมายและที่มา คำว่า “ ปฏิสัมภิทามรรค ” แปลว่า “ทางแห่งความแตกฉาน” เป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อบรรลุถึงอริมรรค เน้นการอธิบายหลักธรรมสำคัญในเชิงวิเคราะห์อย่างละเอียดลึกซึ้ง โดยมีลักษณะควบคู่กันระหว่างพระสูตรและพระอภิธรรม โดยมุ่งเน้นการทำความเข้าใจความแตกฉาน ๔ ประการอย่างลึกซึ้ง ได้แก่: อัตถปฏิสัมภิทา : ปัญญาแตกฉานในความหมายหรือผล ธัมมปฏิสัมภิทา : ปัญญาแตกฉานในเหตุหรือหลักธรรม นิรุตติปฏิสัมภิทา : ปัญญาแตกฉานในภาษาหรือโวหาร ปฏิภาณปฏิสัมภิทา : ปัญญาแตกฉานในไหวพริบและความรู้เท่าทัน เป้าหมายการศึกษา เพื่อปูพื้นฐานการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานให้ผู้ปฏิบัติเกิดปัญญาญาณที่เฉียบคม รู้แจ้งใน อริยสัจ ๔ และตัดกิเลสอาสวะได้อย่างเด็ดขาด 📂 พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๓๑ 📂 ขุททกนิกาย 📂 ปฏิสัมภิทามรรค 📄 มาติกา v3...