ธรรมสุตตะ

วิธีเจริญธัมมานุสสติกัมมัฏฐาน  [๑๔๖] แม้อันโยคีบุคคลผู้ปรารถนาเพื่อที่จะเจริญ ธัมมานุสสติกัมมัฏฐาน ไปอยู่ในที่ลับหลีกเร้นอยู่ ณ เสนาสนะอันสมควร พึงระลึกถึงเนือง ๆ ซึ่งคุณทั้งหลาย ของปริยัติธรรมและโลกุตตรธรรม ๙ อย่างนี้ว่า   ๑. สวากขาโต ภควตา ธมฺโม พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคตรัสไว้ดีแล้ว  ๒. สนฺทิฏฐิโก  พระธรรมอันผู้ได้บรรลุจะพึงเห็นเอง  ๓. อกาลิโก  พระธรรมให้ผลไม่ประกอบด้วยกาล  ๔. เอหิปสฺสิโก  พระธรรมเป็นสิ่งที่ควรเชิญให้มาดู  ๕. โอปนยิโก พระธรรมเป็นสิ่งที่น้อมเข้ามาในใจได้  ๖. ปจจตฺตํ เวทิตพโพ วิญญูหิ   พระธรรมอันวิญญูชนทั้งหลาย จะพึงรู้เฉพาะตน ​๑. อธิบายบท สวากขาโต ​[๑๔๗] ก็แหละ ในบท สวากขาโต นี้ แม้ปริยัติธรรมก็ถึงอันสงเคราะห์ เอาด้วย ในบทอื่น ๆ นอกนี้ สงเคราะห์เอาเฉพาะโลกุตตรธรรม ​ ปริยัติธรรมเป็นสวากขาตธรรม ​ในธรรม ๒ ประเภทนั้น ปริยัติธรรม ประการแรก ชื่อว่า อันพระผู้มีพระภาค ตรัสไว้ดีแล้ว เพราะมีความงามในเบื้องต้น ท่ามกลางและที่สุด และเพราะประกาศ พรหมจรรย์ พร้อมทั้งอรรถะ พร้อมทั้งพยัญชนะ บริสุทธิ์บริบูรณ์...

๑. พุทธานุสสติกถา  วิธีเจริญพุทธานุสสติกัมมัฏฐาน   (๑๒๔) ในอนุสสติ ๑๐ ประการนี้ อันโยคีบุคคลผู้ประกอบด้วยความเลื่อมใส อย่างไม่หวั่นไหว มีความประสงค์เพื่อที่จะเจริญพุทธานุสสติเป็นประการแรก จึงไป ณ ที่อันสงัด หลีกเร้นอยู่ ณ เสนาสนะอันสมควร แล้วพึงระลึกถึงพระคุณของพระผู้มี พระภาคพุทธเจ้าเนือง ๆ โดยนัยที่มาในพระบาลีอย่างนี้ว่า :-  พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น  ๑. อิติปิ อรหํ เป็นพระอรหันต์ แม้เพราะเหตุนี้ ๒. อิติปิ สมฺมาสมฺพุทโธ เป็นผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ แม้เพราะเหตุนี้ ๓. อิติปิ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน     เป็นผู้ทรงสมบูรณ์ด้วยวิชชาและจรณะ แม้เพราะเหตุนี้ ๔. อิติปิ สุคโต เป็นผู้เสด็จไปดี แม้เพราะเหตุนี้ ๕. อิติปิ โลกวิทู เป็นผู้ทรงรู้แจ้งโลก แม้เพราะเหตุนี้ ๖. อิติปิ อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ ทรงเป็นสารถีฝึกบุรุษที่ควรฝึก ชั้นยอดเยี่ยม แม้เพราะเหตุนี้ ๗. อิติปิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ ทรงเป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ ทั้งหลาย แม้เพราะเหตุนี้ ๘. อิติปิ พุทฺโธ ทรงเป็นพุทธ แม้เพราะเหตุนี้ ๙. อิติปิ ภควา ทรงเป็นภควา แม้เพราะเหตุนี้ ด้วยประการฉะนี้ 🔅 อนุสสรณนัย นัยสำหรับระลึกเนื...