บทความ

กำลังแสดงโพสต์ที่มีป้ายกำกับ องฺคุตฺตรนิกาย

เล่มที่ ๒๐ เอกนิปาต

องฺ.เอก. “องฺคุตฺตรนิกาย เอกนิปาต” 📖 คลิกที่นี่เพื่อดาวโหลด ความหมายของคัมภีร์  “ เอกนิปาต ”  มาจากศัพท์บาลี ๒ คำ คือ “เอก” แปลว่า  ๑, หนึ่ง  และ “นิปาต” แปลว่า  หมวด, ชุมนุม, การรวมเข้าไว้ด้วยกัน  ดังนั้น เอกนิปาต จึงหมายถึง  “หมวดที่รวบรวมพระสูตรซึ่งว่าด้วยธรรมะ ๑ ประการ”  เป็นการจัดกลุ่มคำสอนของพระพุทธองค์ที่เน้นย้ำถึงสิ่งที่เป็นเอกะ คือ เป็นหนึ่ง, เป็นเลิศ หรือเป็นธรรมะข้อเดียวที่มีความสำคัญอย่างยิ่งยวด หัวข้อธรรม  เอกนิปาตเป็นนิบาตแรกสุดขององฺคุตฺตรนิกาย ประกอบด้วยพระสูตรสั้นๆ จำนวนมาก แต่ละพระสูตรจะชี้ให้เห็นถึงธรรมะหรือสภาวะเพียงหนึ่งเดียวที่มีอิทธิพลอย่างสูงยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายดี (กุศล) หรือฝ่ายชั่ว (อกุศล) ตัวอย่างเช่น: จิตฺตวคฺค  : หมวดว่าด้วยจิต แสดงให้เห็นว่า ไม่มีธรรมอื่นแม้เพียงอย่างเดียวที่เปลี่ยนแปลงได้รวดเร็วเท่ากับจิต หรือธรรมอื่นที่เมื่อฝึกฝนดีแล้วจะนำสุขมาให้เท่ากับจิต อปฺปมาทวคฺค  : หมวดว่าด้วยความไม่ประมาท ยืนยันว่าความไม่ประมาท  ( สติ )  เป็นธรรมะเพียงหนึ่งเดียวที่เป็นไปเพื่อประโยชน์ทั้งในโลกนี้แล...

เล่มที่ ๒๑ จตุกฺกนิปาต

  องฺ. จตุกฺก.  องฺคุตฺตรนิกาย จตุกฺกนิปาต 📖 คลิกที่นี่เพื่อดาวโหลด ความหมายของชื่อคัมภีร์  “จตุกฺกนิปาต”  มาจากศัพท์บาลี ๒ คำ คือ “จตุกฺก” (จะ-ตุก-กะ) แปลว่า  ๔, หมวด ๔  และ “นิปาต” แปลว่า  หมวด, ชุมนุม, การรวมเข้าไว้ด้วยกัน  ดังนั้น จตุกฺกนิปาต จึงหมายถึง  “หมวดที่รวบรวมพระสูตรซึ่งว่าด้วยธรรมะ ๔ ประการ”  เป็นการจัดกลุ่มคำสอนของพระพุทธองค์ที่มีหัวข้อธรรมหรือองค์ประกอบจำนวน ๔ ข้อไว้ในที่เดียวกัน หัวข้อธรรมที่สำคัญ  จตุกฺกนิปาตเป็นหมวดที่รวบรวมหลักธรรมที่เป็นรากฐานของพระพุทธศาสนาไว้เป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น: อริยสัจ ๔:  ความจริงอันประเสริฐ ๔ ประการ ซึ่งเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ประกอบด้วย: ทุกข์ :  สภาพที่ทนได้ยาก, สภาวะที่บีบคั้น (ความเกิด แก่ เจ็บ ตาย) สมุทัย :  เหตุให้เกิดทุกข์ (ตัณหา) นิโรธ :  ความดับทุกข์  ( นิพพาน ) มรรค :  หนทางปฏิบัติเพื่อถึงความดับทุกข์ (มรรคมีองค์ ๘) อิทธิบาท ๔:  คุณเครื่องให้ถึงความสำเร็จตามที่ประสงค์ ๔ ประการ ได้แก่ ฉันทะ (ความพอใจ), วิริยะ (ความเพียร), จิตตะ (ควา...

เล่มที่ ๒๒ ปัญจกนิปาต

องฺ.ปญฺจก. “องฺคุตฺตรนิกาย ปัญจกนิบาต” 📖 คลิกที่นี่เพื่อดาวโหลด ความหมายของคัมภีร์  “ปัญจกนิปาต”  มาจากศัพท์บาลี ๒ คำ คือ “ปัญจก” (ปัน-จะ-กะ) แปลว่า  ๕, หมวด ๕  และ “นิปาต” แปลว่า  หมวด, ชุมนุม, การรวมเข้าไว้ด้วยกัน  ดังนั้น ปัญจกนิปาต จึงหมายถึง  “ หมวดที่รวบรวมพระสูตรซึ่งว่าด้วยธรรมะ ๕ ประการ “  เป็นการจัดกลุ่มคำสอนของพระพุทธองค์ที่มีหัวข้อธรรมหรือองค์ประกอบจำนวน ๕ ข้อไว้ในที่เดียวกัน ตัวอย่างธรรมะที่สำคัญในหมวดนี้ เช่น: พละ ๕ และ อินทรีย์ ๕:  ธรรมะที่เป็นกำลังและธรรมะที่เป็นใหญ่ในหน้าที่ ๕ ประการ ประกอบด้วยองค์ธรรมชุดเดียวกันคือ ศรัทธา, วิริยะ,   สติ ,  สมาธิ, ปัญญา แต่ทำหน้าที่ต่างกัน อินทรีย์ ๕:  ทำหน้าที่เป็น “ใหญ่” ในการควบคุมสภาวะจิตใจแต่ละด้าน เช่น สติเป็นใหญ่ในการระลึกรู้ สมาธิเป็นใหญ่ในการทำให้จิตตั้งมั่น พละ ๕:  คือ “กำลัง” ที่เกิดขึ้นจากการอบรมอินทรีย์ ๕ จนแข็งแกร่ง สามารถข่มหรือกำจัดธรรมะฝ่ายตรงข้ามได้ เช่น กำลังแห่งศรัทธาข่มความลังเลสงสัย, กำลังแห่งวิริยะข่มความเกียจคร้าน นิวรณ์ ๕:  เครื่องกั้นจิตไม่...

เล่มที่ ๒๓ สตฺตกนิปาต

องฺ.สตฺตก. “องฺคุตฺตรนิกาย สตฺตกนิปาต” 📖 คลิกที่นี่เพื่อดาวโหลด คัมภีร์  “สตฺตกนิปาต\”  มาจากศัพท์บาลี ๒ คำ คือ \”สตฺตก” (สัด-ตะ-กะ) แปลว่า  ๗, หมวด ๗  และ “นิปาต” แปลว่า  หมวด, ชุมนุม, การรวมเข้าไว้ด้วยกัน  ดังนั้น สตฺตกนิปาต จึงหมายถึง  “หมวดที่รวบรวมพระสูตรซึ่งว่าด้วยธรรมะ ๗ ประการ”  เป็นการจัดกลุ่มคำสอนของพระพุทธองค์ที่มีหัวข้อธรรมหรือองค์ประกอบจำนวน ๗ ข้อไว้ในที่เดียวกัน หัวข้อธรรมที่สำคัญ  สตฺตกนิปาตเป็นหมวดที่ รวบรวมหลักธรรมอันเป็นคุณสมบัติของผู้เจริญแล้วและเป็นสมบัติอันล้ำค่าของอริยบุคคล  ทำให้ผู้ศึกษาเห็นเป้าหมายและคุณธรรมที่ควรพัฒนาให้เกิดขึ้นในตน ตัวอย่างธรรมะที่สำคัญในหมวดนี้ เช่น: อริยทรัพย์ ๗:  ทรัพย์อันประเสริฐภายในจิตใจ ๗ ประการ ซึ่งเป็นทรัพย์ที่โจรหรือภัยใดๆ ก็ไม่สามารถพรากไปได้ ประกอบด้วย: ๑.  ศรัทธา:  ความเชื่อมั่นในพระรัตนตรัยและกรรม ๒.  ศีล:  ความประพฤติดีงามทางกายและวาจา ๓.   หิริ :  ความละอายต่อบาป ๔.   โอตตัปปะ :  ความเกรงกลัวต่อผลของบาป ๕.  พาหุสัจจะ:  ความ...

เล่มที่ ๒๔ ทสกนิปาต

องฺ.ทสก. “องฺคุตฺตรนิกาย ทสกนิปาต” 📖 คลิกที่นี่เพื่อดาวโหลด คัมภีร์  “ทสกนิปาต”  มาจากศัพท์บาลี ๒ คำ คือ “ทสก” (ทะ-สะ-กะ) แปลว่า  ๑๐, หมวด ๑๐  และ “นิปาต” แปลว่า  หมวด, ชุมนุม, การรวมเข้าไว้ด้วยกัน  ดังนั้น ทสกนิปาต จึงหมายถึง  “หมวดที่รวบรวมพระสูตรซึ่งว่าด้วยธรรมะ ๑๐ ประการ”  เป็นการจัดกลุ่มคำสอนของพระพุทธองค์ที่มีหัวข้อธรรมหรือองค์ประกอบจำนวน ๑๐ ข้อ ซึ่งมักเป็นหมวดธรรมที่สมบูรณ์ในตัวเอง หัวข้อธรรมที่สำคัญ  ทสกนิปาตเป็นหมวดที่รวบรวมหลักธรรมไว้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ในหลายหัวข้อ ครอบคลุมตั้งแต่หลักจริยธรรมพื้นฐานไปจนถึงหลักปฏิบัติสมาธิขั้นสูงและสภาวะของผู้บรรลุธรรม ตัวอย่างธรรมะที่สำคัญในหมวดนี้ เช่น: กุศลกรรมบถ ๑๐ และ อกุศลกรรมบถ ๑๐:  ทางแห่งการกระทำที่เป็นกุศล (ความดี) และอกุศล (ความชั่ว) ๑๐ ประการ เป็นบรรทัดฐานทางศีลธรรมที่สำคัญที่สุดหมวดหนึ่ง แบ่งเป็น ๓ ทางคือ: กายกรรม ๓:  ไม่ฆ่าสัตว์, ไม่ลักทรัพย์, ไม่ประพฤติผิดในกาม วจีกรรม ๔:  ไม่พูดเท็จ, ไม่พูดส่อเสียด, ไม่พูดคำหยาบ, ไม่พูดเพ้อเจ้อ มโนกรรม ๓:  ไม่โลภอยากได้ของผู้อื่น...